Small molecules

Geplaatst op door

Small molecules (‘kleine moleculen’)
De small molecules (in het Nederlands vertaald: ‘kleine moleculen’) zorgen er net als gentherapie (virale gentherapie of ASO therapie) voor, dat de hoeveelheid SMN eiwit die wordt gemaakt door cellen in het lichaam toeneemt. Van de ‘small molecules’ weten we echter nog niet precies hoe ze werken. Er wordt veel onderzoek gedaan om te kijken of ze ook effectief zijn voor mensen met SMA. In onderstaande afbeelding is het effect weergegeven: na gebruik van het middel moet de hoeveelheid SMN eiwit dat wordt gemaakt in de cellen van het lichaam stijgen.

Small Molecule therapie

In bovenstaande afbeelding is het effect van de ‘small molecule’ therapie weergegeven. Links is eerst de situatie van mensen met SMA schematisch weergegeven: het SMN1 gen werkt niet, het SMN2 gen maakt kleine beetjes SMN eiwit. Rechts is de situatie weergegeven nadat er behandeld wordt met een ‘small molecule’: de hoeveelheid SMN eiwit neemt toe. Hierdoor is er meer SMN eiwit aanwezig en kunnen de zenuwcellen beter werken en langer overleven. De achtergrond hoe deze vorm van therapie precies werkt, is niet geheel duidelijk. Zie voor een uitgebreide uitleg over de achtergrond van SMA en het probleem in het DNA onze introductiepagina over medicijnonderzoek voor SMA.

Huidige onderzoeken
Er worden meerdere, verschillende ‘small molecules’ getest op veiligheid en werkzaamheid bij mensen met SMA. Een actueel overzicht van veel van de huidige medicijn onderzoeken is tevens te vinden via Cure SMA.
Voorbeelden van studeis naar ‘Small Molecules’ zijn:

  • De LMI070 studie van farmaceutisch bedrijf Novartis.
    Deze studie richt zich op de behandeling van hele jonge kinderen met SMA type 1. Medio 2016 werd echter bekend dat Novartis de inclusie van nieuwe deelnemers had gestaakt, omdat er te veel bijwerkingen ontstonden in het proefdieronderzoek. Uit veiligheidsoverwegingen verlaagden ze de dosering van de kinderen die al wel deelnamen aan het onderzoek. In augustus 2016 bleek echter dat bij een aantal van de kinderen die op een lagere dosis was gezet er een verslechtering van het bewegen ontstond. Zie hiervoor het nieuwsbericht op de website van de Amerikaanse patiëntenorganisatie Cure SMA en op de website van SMA Europe (NB: berichtgeving is alleen in het Engels). Vanwege de verslechtering werd besloten de dosering weer te verhogen bij de kinderen die al meededen aan de studie, tot de oorspronkelijke dosering. Novartis bracht ook hierover een statement naar buiten, o.a. via deze link te lezen.
    Veel informatie over de werkzaamheid is er nog niet naar buiten gebracht. Bij de Cure SMA conferentie begin juli 2017 werd stilgestaan bij de veiligheid van het middel – dat verder zal gaan onder de naam Branaplam – en de berichtgevingen zoals hierboven genoemd. Informatie over de werkzaamheid bleef uiterst beperkt; er werd gesuggereerd dat er mogelijk een klein voordeel is voor kinderen met SMA type 1 ten opzichte van wat normaal mag worden verwacht, maar er doen momenteel slechts een paar kinderen aan het onderzoek mee.
  • De Moonfish (RG7800) studie van farmaceutisch bedrijf Hoffmann-La Roche.
    Deze studie naar een ‘small molecule’ zou onder andere in Nederland gaan plaatsvinden. In verband met het ontstaan van te veel bijwerkingen – en daarmee zorgen over de veiligheid van het middel – is de studie vroegtijdig afgebroken. De studie zal niet worden vervolgd. Op de website van SMA Europe is een korte verklaring door Roche te lezen.
  • De RG7916 studie van farmaceutisch bedrijf Hoffmann-La Roche.
    De ‘small molecule’ RG7916 (ook bekend als: RO7034067) heeft mogelijk gunstige effecten voor de productie van SMN eiwit en minder bijwerkingen dan het hierboven genoemde RG7800 (‘Moonfish’). Er is een studie uitgevoerd onder ‘gezonde controles’ om het middel te testen, waaruit blijkt dat het voldoende veilig is in gebruik. In het najaar van 2016 kondigde Roche aan te gaan starten met de medicijnonderzoeken onder mensen met SMA. Er zijn 3 verschillende studies opgestart, alle onderzoeken het middel RG7916:

    1. Firefish: in deze studie worden kinderen met SMA type 1 onderzocht. Alle deelnemers zijn bij inclusie jonger dan 7 maanden.
    2. Sunfish: in deze studie worden kinderen met SMA typen 2 en 3 onderzocht, tussen de leeftijd van 2 en 25 jaar.
    3. Jewelfish: aan deze studie kunnen mensen met SMA van 12 tot 60 jaar meedoen die eerder zelf al hebben meegedaan aan een studie waarbij ze een “ASO” of een “small molecule” hebben gebruikt

    De bovenstaande studies zijn sinds het najaar van 2016 en voorjaar van 2017 gestart in Europa en Japan. Op dit moment vinden de studies niet plaats in Nederland. Zie voor meer informatie de website Clinicaltrials.gov, de Engelse website van “SMA Support UK” voor een uitgebreid nieuwsbericht. en ons eigen eerdere nieuwsbericht over de voortgang van de studies van Roche.

  • STL-182
    Medio oktober 2016 werd bekend dat aan de Indiana University (Bloomington, Amerika) en de Brigham and Women’s Hospital (Boston, Amerika) het experimentele middel STL-182 is ontwikkeld. Deze ‘small molecule’ kan het SMN eiwit stabiliseren, met als doel in combinatie met andere medicatie te worden gebruikt. Nadat door een ander middel de hoeveelheid geproduceerd SMN eiwit is verhoogd, kan STL-182 stabiliseren en langer intact laten zodat het ook langer kan werken. De precieze werking – hoe STL-182 tot stabilisatie van het SMN eiwit leidt – is nog niet verder toegelicht en veel van de aanwijzingen voor mogelijke werkzaamheid komen uit onderzoek op cellen en dieren. Uit het persbericht van 19 oktober 2016 is duidelijk geworden dat het om een experimenteel middel gaat dat oraal kan worden ingenomen. Er zijn op dit moment nog geen studies waar mensen met SMA aan mee kunnen doen of zich al voor kunnen opgeven. Een nadere toelichting wordt onder andere gegeven op de website van de Amerikaanse patiëntenorganisatie, Cure SMA.

Meer informatie
Uitgebreide informatie over de lopende onderzoeken naar SMA is onder andere te vinden op de website Clinicaltrials.gov en de de website van de Amerikaanse patiëntenorganisatie Cure SMA.

Meedoen aan onderzoek
Het SMA Expertisecentrum in het UMC Utrecht doet mee aan internationale studies, waaronder ook onderzoek naar nieuwe medicijnen. Actuele informatie hierover is te vinden op onze website en bij de start van nieuwe studies of belangrijke informatie over de internationale (medicijn)onderzoeken informeren we u hierover. Bent u geïnteresseerd in deelname aan onderzoek naar SMA of wilt u hier meer informatie over ontvangen? Neem dan contact met ons op via: smaonderzoek@umcutrecht.nl.